Ngày đăng

Thực phẩm chức năng là gì?

Định nghĩa thực phẩm chức năng

Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về Thực phẩm chức năng.

Để thống nhất, Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam đề xuất định nghĩa như sau: Thực phẩm chức năng là thực phẩm (hay sản phẩm) có tác dụng hỗ trợ (phục hồi, duy trì hoặc tăng cường) chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có hoặc không tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật.

Đặc điểm chung của Thực phẩm chức năng

  1. Sản xuất, chế biến dựa theo công thức.
  2. (Có thể) loại bỏ chất bất lợi và bổ sung chất có lợi.
  3. Có tác dụng tới một (hay nhiều) chức năng của cơ thể.
  4. Có lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản.
  5. Có nguồn gốc từ tự nhiên như: động vật, thực vật, khoáng vật.
  6. Được đánh giá đầy đủ về: tính chất lượng, tính an toàn, tính hiệu quả.
  7. Sử dụng được thường xuyên, liên tục, không có tai biến cũng như tác dụng phụ.
  8. Nhãn sản phẩm được ghi theo quy định ghi nhãn.

Một số tên thường gọi của thực phẩm chức năng:

  • Thực phẩm chức năng
  • Thực phẩm bổ sung (khoáng chất – vi ta min) – Food Supplement, Dietary Supplement.
  • Sản phẩm bảo vệ sức khỏe – Health Produce
  • Thực phẩm đặc biệt – Food for Special Use.
  • Sản phẩm dinh dưỡng Y học – Medical Food.
  • Thực phẩm thuốc – Food – Drug

Phân biệt thực phẩm chức năng và thực phẩm truyền thống

Thực phẩm chức năng được hiểu như là khoảng giao thoa giữa thực phẩm và thuốc, nên còn gọi là thực phẩm thuốc (Food- Drug).

Nguồn gốc của thực phẩm chức năng: từ sản phẩm cây cỏ và sản phẩm động vật tự nhiên, do đó có cùng nguồn gốc với thuốc y học cổ truyền dân tộc.  Đối với các nước không có nền Y học cổ truyền (còn gọi là Đông y) thì tất cả các dạng sản phẩm Y học cổ truyền được sản xuất hiện đại hơn và đổi thành (gọi là) thực phẩm chức năng, sản phẩm chức năng với hàm lượng hoạt chất, vi chất ở mức xấp xỉ nhu cầu của cơ thể hàng ngày.

Hiệp hội Thưc phẩm Chức năng Việt Nam đã đưa ra các tiêu chí so sánh cụ thể như sau:

TT Tiêu chí Thực phẩm Truyền thống Thực phẩm chức năng
1 Chức năng
  1. Cung cấp các chất dinh dưỡng.
  2. Thỏa mãn về nhu cầu cảm quan.
  1. Cung cấp các chất dinh dưỡng.
  2. Chức năng cảm quan.
  3. Lợi ích vượt trội về sức khỏe (giảm cholesterol, giảm HA, chống táo bón, cải thiện hệ VSV đường ruột…)
2 Chế biến Chế biến theo công thức thô (không loại bỏ được chất bất lợi) Chế biến theo công thức tinh (bổ sung thành phần có lợi, loại bỏ thành phần bất lợi) được chứng minh khoa học và cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
3 Tác dụng tạo năng lượng Tạo ra năng lượng cao Ít tạo ra năng lượng
4 Liều dùng Số lượng lớn Số lượng rất nhỏ
5 Đối tượng sử dụng Mọi đối tượng Mọi đối tượng;Có định hướng cho các đối tượng: người già, trẻ em, phụ nữ mãn kinh…
6 Nguồn gốc nguyên liệu Nguyên liệu thô từ thực vật, động vật (rau, củ, quả, thịt, cá, trứng…) có nguồn gốc tự nhiên – Hoạt chất, chất chiết từ thực vật, động vật (nguồn gốc tự nhiên)
7 Thời gian & phương thức dùng Thường xuyên, suốt đời.Khó sử dụng cho người ốm, già, bệnh lý đặc biệt Thường xuyên, suốt đời.Có sản phẩm cho các đối tượng đặc biệt.

Phân biệt thực phẩm chức năng và thuốc

Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam cũng đã có những so sách hết sức cụ thể giữa thực phẩm chức năng và thuốc như sau:

TT Tiêu chí Thực phẩm chức năng Thuốc
1 Định nghĩa Là sản phẩm dùng để hỗ trợ (phục hồi, tăng cường và duy trì) các chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng cường đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật. Là chất hoặc hỗn hợp chất dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, chuẩn đoán bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể, bao gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vaccine, sinh phẩm y tế trừ TPCN.
2 Công bố trên nhãn của nhà SX Là TPCN (sản xuất theo luật TP) Là thuốc (vì SX theo luật dược)
3 Hàm lượng chất, hoạt chất Không quá 3 lần mức nhu cầu hàng ngày của cơ thể Cao
4 Ghi nhãn – Là TPCN- Hỗ trợ các chức năng của các bộ phận cơ thể. – Là thuốc;- Có chỉ định, liều dùng, chống chỉ định
5 Điều kiện sử dụng Người tiêu dùng tự mua ở chợ, siêu thị Phải có chỉ định, kê đơn của bác sĩ
6 Đối tượng dùng – Người bệnh- Người khỏe – Người bệnh
7 Điều kiện phân phối Bán lẻ, siêu thị, trực tiếp, đa cấp – Tại hiệu thuốc có dược sĩ- Cấm bán hàng đa cấp
8 Cách dùng – Thường xuyên, liên tục.- Không biến chứng, không hạn chế – Từng đợt,- Nguy cơ biến chứng, tai biến
9 Nguồn gốc, nguyên liệu Nguồn gốc tự nhiên – Nguồn gốc tự nhiên,- Nguồn gốc tổng hợp.
10 Tác dụng Tác dụng lan tỏa, hiệu quả toảlan.Không có tác dụng âm tính Tác dụng chữa 1 chứng bệnh,bệnh cụ thể.Có tác dụng âm tính

Với những nội dung trên, hy vọng độc giả đã có cái nhìn tường minh hơn về thực phẩm chức năng.

Ngày đăng

Khi nào nên dùng thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng không phải là thuốc điều trị. Trong tất cả quy trình từ nghiên cứu đến bào chế, sản xuất thì thực phẩm chức năng hoàn toàn không được kiểm tra gắt gao như dược phẩm. Các thông tin lâm sàng y học, dược học, sinh học để cho phép sử dụng các loại thực phẩm này trên người cũng không đòi hỏi đầy đủ như thuốc.

Khi nào nên dùng thực phẩm chức năng
Khi nào nên dùng thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng không phải là thuốc

Thực phẩm chức năng khác với thuốc ở chỗ nhà sản xuất công bố trên nhãn là thực phẩm, đảm bảo vệ sinh, an toàn sức khoẻ, phù hợp với các quy định về thực phẩm. Còn đối với thuốc, nhà sản xuất công bố trên nhãn là thuốc, có tác dụng chữa bệnh, phòng bệnh với công dụng, chỉ định, liều dùng và chống chỉ định.

Thuốc là những sản phẩm dùng để điều trị và phòng bệnh, được chỉ định để tái lập, điều hành hoặc sửa đổi chức năng sinh lý của cơ thể.Thực phẩm chức năng còn khác với thuốc là có thể sử dụng thường xuyên, lâu dài nhằm nuôi dưỡng, bổ dưỡng hoặc phòng ngừa các nguy cơ gây bệnh… mà vẫn an toàn không có độc hại, không có tác dụng phụ.

Người tiêu dùng có thể tự sử dụng theo “hướng dẫn cách sử dụng” của nhà sản xuất mà không cần khám bệnh, kê đơn của thầy thuốc.Đồng thời cần nhớ rằng thực phẩm chức năng cũng khác thực phẩm thông thường. Mỗi sản phẩm được sản xuất với một mục đích nào đó và được phân loại quốc tế để tránh nhầm lẫn giữa dược phẩm, thực phẩm chế biến và thực phẩm chức năng.

Khác với thực phẩm thông thường, thực phẩm chức năng với liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng miligam, gram như thuốc và có đối tượng chỉ định rõ rệt như: người già, trẻ em, phụ nữ tuổi mãn kinh, người có hội chứng thiếu vi chất, rối loạn chức năng sinh lý nào đó…

Dùng thực phẩm chức năng khi nào?

Đa phần các chất dinh dưỡng trong thực phẩm chức năng đều hiện diện trong thức ăn hàng ngày. Vậy nên, một chế độ ăn dinh dưỡng, đầy đủ và đa dạng sẽ khiến cơ thể có được những chất cần thiết.

Trước khi quyết định mua một sản phẩm thực phẩm chức năng về dùng, cần phải hiểu được thực chất của sản phẩm này, tốt nhất là nên đến thầy thuốc khám, tư vấn và được cung cấp các thông tin về loại sản phẩm định sử dụng, tự đánh giá đúng tình hình bệnh tật và sức khoẻ của chính mình để chọn đúng sản phẩm cần thiết cho bản thân.

Khi chọn mua một sản phẩm, chúng ta cần phải chắc chắn rằng, sản phẩm này đã được cơ quan chức năng khẳng định có chất lượng và đảm bảo an toàn, vệ sinh. Nơi cung cấp là cơ sở được phép kinh doanh và công khai để tránh đi mua theo kiểu rỉ tai nhau.

Hiện nay, có tình trạng là một bộ phận người tiêu dùng tiếp cận thực phẩm chức năng một cách vội vã, cả về nhận thức lẫn giá cả, theo kiểu “có bệnh thì vái tứ phương”, thử dùng xem sao.

Thêm vào đó, việc dùng thực phẩm dài ngày mà giá bình quân mỗi ngày thậm chí cao hơn nhiều lần so với thuốc. Một số người sử dụng 150 đến 200 ngàn đồng mỗi ngày, như vậy nếu thời gian dùng nhiều tháng hoặc nhiều năm thì chắc chắn nhiều người phải bỏ cuộc và bệnh tật cũng đâu lại vào đấy.

Nếu đang dùng thuốc trị bệnh, muốn dùng thêm thực phẩm chức năng, bạn cần phải hỏi ý kiến bác sĩ đang điều trị để có hướng dẫn sử dụng phù hợp, tránh ttrường hợp tương tác thuốc xảy ra. Vì như đối với trường hợp bệnh sỏi canxi ở đường mật hay tiết niệu, nếu dùng thêm thực phẩm chức năng có canxi thì cần hỏi ý kiến bác sĩ để cung cấp vừa đủ canxi cho cơ thể, nếu dư thừa sẽ không có lợi cho bệnh lý.

Ngoài ra, khi dùng thuốc chứa các chất như canxi, sắt, kẽm, magiê… bạn nên tránh dùng cùng lúc với thực phẩm chức năng có chứa các chất này, vì chúng sẽ cạnh tranh và hạn chế hấp thu cả thuốc lẫn thực phẩm chức năng. Trong một số trường hợp, những thành phần dinh dưỡng mà thực phẩm chức năng mang đến cho cơ thể vượt quá những nhu cầu cần thiết hàng ngày của cơ thể.

Một thành phần, vitamin D chẳng hạn, vừa có mặt trong sản phẩm này vừa có mặt trong sản phẩm kia, khi dùng nhiều sản phẩm cùng lúc sẽ dẫn đến quá liều vitamin D, gây sỏi thận. Không thể phủ nhận tác dụng tích cực của các thực phẩm chức năng, sản phẩm không chỉ cung cấp dinh dưỡng cơ bản mà còn có chức năng phòng chống bệnh tật và tăng cường sức khỏe.

Nhưng người tiêu dùng cần hiểu đúng và dùng đúng các loại thực phẩm này để chúng phát huy được hiệu quả tối đa mà lại đảm bảo được sức khỏe của mình hàng ngày, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra.